Gastcolumn: De 3 Musketiers & Het Sociaal Akkoord

Sociaal Akkoord 3 Musketiers

Met het Sociaal Akkoord van april 2013 hielpen werkgevers en werknemers het kabinet aan draagvlak. De derde partij, SER-kroonleden, sloot snel aan voor de gunst van Lodewijk Asscher. Denkt u daarbij ook zo vaak aan de drie musketiers? Ondanks gekibbel met hem en onderling hebben ze een akkoord voor redden van de jonge koning Lodewijk. De kardinaal – noem hem maar Neoliberaal – was uit op Lodewijks val!

 

Hete kwesties van nu

Wat zegt het debat nu over effecten van het Akkoord?

  • De rechter wijst ontslagzaken in het mkb af. Rechtsbijstandsverzekeraar DAS weet waarom: vaak slordige personeelsdossiers. MKB-voorzitter Van Straalen foeterde over hoge transitievergoedingen. Maar ja, de aftrekbare brede scholing ontbreekt nog vaak in het mkb.
  • De vakbeweging ziet teveel en ongunstige tijdelijke contracten. Het CBS neemt totaal meer banen waar, zegt de minister. Diverse experts noemen dat seizoeneffect.
  • Werkloosheidsuitkeringen zouden onder regie van sociale partners komen. Die FNV-droom eindigt in mogen adviseren aan het kabinet. Vindt u het door werknemers betaalde derde jaar WW nieuw? ‘Een bovenwettelijke afspraak kan altijd’, zei Asscher in de Kamer.
  • Werkgevers melden geworstel met de WWZ bij de inzet van leerlingen, seizoens-, inval- en oproepkrachten. Daarvoor zijn volgens de wet cao-afspraken te maken, ook over uitzonderingen. Volgens het laatste cao-onderzoek bevatte 60% van de in 2014 gesloten cao’s afspraken om de consequenties van de WWZ op te pakken. Vaak liggen besprekingen stil, meldt kwartiermaker De Waal. Heeft de vakbeweging hier een punt, dat werkgevers moeten bewegen tegen ‘doorgeschoten flexibiliteit’? Dat stond in het Akkoord, ‘meer vaste banen’ niet. Heeft de AWVN een punt, moet de vakbeweging minder inzetten op hoge vergoedingen, maar op – WWZ-doel – mensen gunstig van werk naar werk te brengen?

Zzp-debat: ideologische onenigheid

Het aantal zzp-ers is blijven groeien. Volgens Denis Maessen, voorzitter van het Platform Zelfstandige Ondernemers, prima: ‘In de jaren ’50 waren er 3,5 miljoen zzp-ers’. U kent uw Jip en Janneke en weet van het bestaan van scharensliepen, oliemannetjes, vodden- en schillenboeren en nog wat ‘echte minima’ in die jaren.

Vakbonden kapittelen zzp-ers om het lagere inkomen. Gemiddeld ziet het CBS bij zzp-ers 10% minder inkomen dan bij werknemers. Maarten Post, voorzitter van 40.000 zelfstandigen in de Stichting ZZP Nederland zegt dat de gemiddelde zzp’er niet bestaat: “In die groep zitten ook vrouwen die drie keer per maand een jurkje naaien..”. Het CNV bepleit hoe dan ook minimumtarieven in cao’s. Zzp-ers vrezen dat een minimum het maximum wordt dat de consument wil betalen. FNV-zzp wil minimumtarieven alleen in geval van social dumping of marktverstoring. En ze eist betrokkenheid van zelfstandigenorganisaties.

In de zuivelindustrie spraken sociale partners af: maximaal 10% inzet van zzp-ers en andere flex. De VVD werkt aan een wettelijk verbod op zulke cao’s. Dat kan alleen een neoliberaal: dwang tegen wat een sector zelf ordent.

 

Rommelige sociale rekening

Zo zie ik de oogst van Lodewijk Asscher en de drie musketiers een jaar voor de verkiezingen: veel commotie, onderling geharrewar, ook dogmatisch, goede bedoelingen, aanpak in wetgeving die weer reparatie behoeft. Dat lijkt bevestiging van het kritische gelijk van Raad van State en Eerste Kamer. De transitievergoeding na twee jaar ziekte is zo’n misser, Asscher kijkt er naar. De privatisering is gebleven en werkt gestaag, met kritiek alleen van de FNV en enkele professionals. De kritiserende werkgevers en werknemers hebben veel in eigen huis te regelen: de sectorfondsen benutten hun ruim half miljard nauwelijks voor scholing voor werk elders!

 

De vierde man

De drie musketiers werden pas succesvol met een vierde. Deze d’Artagnan – ik noem hem Marktrealist – kreeg de titel musketier pas ná de redding van Lodewijk.

Sociale partners in branches zijn meer realist dan hun koepels. De cao in de architectenbranche kent minimumtarieven voor zzp-ers. “Bij een groot aantal zzp’ers dreigt een ‘race to the bottom’ ..[en].. kwaliteitsverlies. Door in de cao een fatsoenlijke bodem te leggen voor de tarieven voor opdrachten aan zelfstandigen, scheppen de cao-partijen een ‘level playing field’ tussen alle werkenden.” Aldus de twee leidende onderhandelaars in een goed onderbouwd betoog tegen neoliberale kritiek over vermeende kartelvorming.

In de agrarische sectoren komen seizoenwerkers van bepaalde functies in vaste dienst. Dat regelt de net afgesproken cao.

Het O&O-fonds in de grafische industrie benutte branchegeld voor scholing om mensen elders in te zetten. Zo verliep de teruggang redelijk sociaal en zijn nieuwe ontwikkelingen gefaciliteerd. Vele voormalige grafici dragen bij aan de booming creatieve industrie!

Voor zzp-ers blijkt verstandig de combinatie van broodfondsen (twee jaar) en AO-verzekering daarna. Dat ontwikkelden ze zelf met verzekeraars.

 

Met wat realistisch marktdenken kan er veel goed komen. In zijn vorige column gaf Reijer Pille dat weer bij zijn ideeën voor een flexibel sociaal zekerheidsstelsel. Wie weet is marktrealistische sociale zekerheid net als de belastinghervorming bindmiddel voor een kabinet met CDA en D’66.

 

Ik wens u een fijn begin van de Nederlandse lente!

 

Ton van Oostrum
Expertise wetgeving en beleid arbo en verzuim

 

Geplaatst in Actueel

FALKE & VERBAAN Effectieve organisaties sturen op gedrag

Wanneer u gebruikt maakt van deze site, accepteert u onze algemene voorwaarden en Cookie beleid. Teksten beschikbaar onder CC-BY-SA/GFDL | Copyright © 2000 - 2017