Column: The Times They Are A-changin’

Reijer Pille over Change

Bob Dylan zong het. We herinneren ons allemaal de verwachtingen die Obama opriep toen hij sprak over “CHANGE”. Profeten zijn vertolkers van de tijdgeest. Zij voorvoelen een verandering en worden de motor ervan. Met hun gedrag weten zij dat van anderen te beïnvloeden. Maar verandering geeft ook onzekerheden. Daar zitten we nu middenin. Ik geef hier ideeën voor vernieuwing. Met misschien meer onzekerheden ten gevolge. Ik zie ook één constante!

 

Meer dynamiek op arbeidsmarkt
Het wordt voor de Nederlandse economie steeds belangrijker flexibel in te springen op ontwikkelingen elders, op technologische mogelijkheden. De arbeidsmarkt is dynamischer dan 25 jaar geleden. Zie de diversiteit van arbeidsrelaties en economische bedrijvigheid: flexwerken, zzp-schap, combinatiebanen al of niet met zelfstandig ondernemerschap. Dat geeft wel zorgen, of optimistisch gezegd: uitdagingen voor eerlijke regeling.
We missen profeten die de richting goed kunnen verwoorden. Net als de twee vorige kabinetten, is Rutte-II te verlamd. De VVD bijvoorbeeld wil het zzp-schap vooral in vrijheid laten ontwikkelen. De PvdA ziet een ondergraving van de grondslagen van sociale zekerheid. Ze kunnen het alleen eens worden over bestrijden van schijnconstructies. Dat neemt scherpe kantjes weg maar is geen visie voor een toekomst.

 

Sociale zekerheid vrij statisch
Het stelsel van sociale zekerheid is nog gebouwd op de arbeidsmarkt van de laatste decennia van de vorige eeuw. Met één unieke vernieuwing: de werkgever managet zijn mensen, dat deed hij altijd al, maar sinds medio jaren ’90 mét aanpak van het verzuim. Dat is in beginsel op bedrijfsniveau te beheersen, het collectief verzekert arbeidsongeschiktheid zonder vooruitzicht op re-integratie. Dit gaf aansprekende resultaten. We staan echter voor onopgeloste vraagstukken.
Sinds 2008 is het aantal vaste banen 10% minder, het aantal flexbanen 30% meer, die trend zet autonoom door. Er is geen samenhangend idee of en hoe deze ontwikkeling te leiden. De beweging naar meer flex heeft draagvlak bij werkgevers én werknemers!

Traditioneel hiërarchische arbeidsverhoudingen komen minder voor. Ze verdragen zich moeizaam met de kennisintensiever productie die we allemaal willen. Maar het arbeidsrecht steunt nog op gezag en zorgplicht van de werkgever. Je bent juridisch óf werkgever óf werknemer.

De vakbeweging, van oudsher gericht op werknemers in loondienst, experimenteert als behartiger van de belangen van zzp-ers. Ze raakt soms verstrikt in discussies in eigen huis, heeft geen antwoord op de veranderde arbeidsmarkt, het ledental kalft af. Ook werkgeversorganisaties merken een mindere organisatiegraad. Ondernemers verenigen zich meer in losse netwerken, soms tégen de traditionele brancheorganisaties.
Welke profeet kan met deze elementen één breed aansprekende boodschap maken?

 

Ander fundament: bijdrage naar risicoprofiel
De sociale zekerheid lijkt op de uiterste houdbaarheidsdatum. Er is een fundamentele discussie nodig. Belangrijk is volgens mij:

  • een flexibel sociaal zekerheidsstelsel waarin bedrijven, werknemers en zelfstandigen een verplichte bijdrage leveren.
  • De risico’s mogen niet op het collectief afgewenteld worden via risicoverevening.
  • Iedereen moet verplicht worden tot een bijdrage op basis van het risicoprofiel van de onderneming, de bedrijfstak, bedrijvencollectief of een collectief van zelfstandigen.
  • De te verzekeren risico’s zijn werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en re-integratiekosten.
  • Eigen risico dragen moet alleen mogelijk zijn op collectief niveau, anders wordt het onbetaalbaar.

In de SER zijn nu besprekingen gaande. Misschien kan de SER zich toch gaan opwerpen als profeet met een veelomvattende boodschap. Dat zou in de Nederlandse traditie passen. Dan heeft het CDA-voorstel de functie van wegbereider gehad.

 

Eén fundament blijft
Op dit moment overheersen onzekerheden. Wat blijft is dat ondernemers elke dag eraan werken het beste uit hun mensen te halen, ook bij uitval door verzuim. De Falke & Verbaan Groep heeft zulk ondernemerschap steeds als ijkpunt, al sinds de start in 1992. We zijn geen profeten, onze boodschap is ‘eigen regie’, van werkgever, van werknemer. Ook bij de nieuwe eisen vanuit de komende arbowetswijziging. Het is onzeker wat de SER, het aflopen van dit kabinet en de komende verkiezingen brengen voor arbeidsmarkt en sociale zekerheid. De spil waarom veel draait blijft de goede verstandhouding van de ondernemer en zijn mensen.

Ik ben er trots op dat Falke & Verbaan dat steeds voor ogen heeft. Ook al geldt: The Times They Are A-Changin’.

Geplaatst in Actueel

FALKE & VERBAAN Effectieve organisaties sturen op gedrag

Wanneer u gebruikt maakt van deze site, accepteert u onze algemene voorwaarden en Cookie beleid. Teksten beschikbaar onder CC-BY-SA/GFDL | Copyright © 2000 - 2017