Column: Nooit meer HOLLANDITIS!

Afgelopen weekend was in de krant te lezen dat in Noorwegen het ‘ziekte’ verzuim is opgelopen naar 20%. Men zou daar aan ‘Hollanditis’ lijden; een kwalificatie die Lubbers in de 80-er jaren aan de stand van zaken van de Nederlandse economie gaf. Een paar dagen later werd bekend dat AkzoNobel zich terugtrekt uit Nederland.

Ruim 20 jaar geleden dreigde een andere multinational zich terug te trekken uit Nederland. Het betrof toen het Philips-concern, dat ondanks de voortreffelijke bedrijfsgezondheidszorg van die tijd met een verzuimpercentage geconfronteerd werd van 10% en dus met onaanvaardbare loonkosten te maken kreeg. Dat dit niet gebeurde, is mede aan de verdienste van een bevlogen adviseur genaamd Daan Verbaan te danken die als eerste onderbouwde dat verzuim als een gedragsfenomeen gezien moest worden en niet als een medisch probleem. De door hem bij Philips succesvol toegepaste methodiek – later doorontwikkeld door het organisatie-adviesbureau Falke & Verbaan – wordt tot op de dag van vandaag nog steeds door veel organisaties in Nederland met enorm veel succes toegepast.

Op het ogenblik heeft Nederland het laagste verzuim in Europa, de beste arbeidsomstandigheden, de hoogste arbeidsproductiviteit en de hoogste werknemerstevredenheid. En we hebben ook nog eens 1800 actieve bedrijfsartsen. Dat aantal is hoger dan in veel andere landen, maar dat is ook logisch want Nederlandse bedrijfsartsen doen meer aan verzuimbegeleiding dan bedrijfsartsen in andere landen. Bovendien is verzuimbeheersing in Nederland een private markt, waarin hoog opgeleide professionals actief zijn, waaronder bedrijfsartsen. Volgens Groen Links en de beroepsvereniging van bedrijfsartsen – de NVAB – dreigt er een tekort aan bedrijfsartsen door vergrijzing en een gebrek aan instroom.

Nu denkt men, door de overheid om subsidie voor de opleiding te vragen, dat de instroom weer zal toenemen. Dus belastinggeld pompen in een private markt. De arbodiensten en zelfstandige bedrijfsartsen, die deze markt bedienen, zijn privaat opgeleid en worden privaat gefinancierd. Als de vraag toeneemt, zou je bij een gezonde marktwerking verwachten dat de arbodiensten meer artsen zouden laten opleiden. Maar dat gebeurt slechts mondjesmaat. Hoe kan dat? Dat komt naar alle waarschijnlijkheid doordat de grote arbodiensten de laatste jaren matig tot slecht draaiden, mede ten gevolge van door henzelf en door Europese aanbestedingen geïnitieerde prijsdumping. Moet de overheid dat nu weer goed gaan maken? De arbodiensten en de bedrijfsartsen vinden kennelijk van wel. De subsidie cultuur lijkt in Nederland en Europa een vanzelfsprekende zaak te zijn geworden. Net alsof arbodiensten gelijkgesteld moeten worden aan Franse boeren die het hoofd niet boven water kunnen houden zonder subsidies. Dat er tal van kleine financieel gezonde arbodiensten zijn en dat bedrijfsartsen goed verdienenen, vergeten we dan maar even.

Ik ben er zeker van, omdat de bedrijfsarts een gewilde professional is en het een leuk vak is voor artsen, dat het allemaal goed komt, ook zonder subsidie. Aan de marketing onder basisartsen kan best wat meer gedaan worden. Immers, als ook de UWV erin slaagt om meer dan 100 basisartsen te werven, dan moeten arbodiensten dat ook kunnen. Is er dan geen enkele reden om als overheid geld te steken in de bedrijfsarts?

Die is er namelijk wel. Er is maar één antwoord. Indien wij als samenleving vinden dat de bedrijfsarts weer onder de zorgverzekeringswet moet gaan vallen, zoals vroeger bij ons en nu in sommige buitenlanden nog steeds het geval is, dan moeten we dat maar doen. Maar we hadden vroeger wel verzuimpercentages van 10% of hoger en nu stijgt het verzuim in veel van ons omringende landen met een dergelijk stelsel ook nog eens een keer. Als we dit geen probleem vinden, dan moeten we vooral de bedrijfsarts weer terug naar de zorg laten gaan. Of de zorg niet al duur genoeg is! De overheidskosten en loonkosten nemen dan weer toe; in België al zo erg dat Ford het land verlaat en binnenkort mogelijk ook een andere autofabriek.

Nederland let op uw zaak: stijgende loonkosten, toenemende collectieve lasten, hoog verzuim en achteruitlopende productiviteit zijn tekenen van een zieke economie en zullen na AkzoNobel nog meer multinationals het land doen verlaten. Dat hebben we eerder gezien. Niet nog een keer Hollanditis dus!

Reijer Pille

Directeur

Falke & Verbaan

Geplaatst in Actueel

FALKE & VERBAAN Effectieve organisaties sturen op gedrag

Wanneer u gebruikt maakt van deze site, accepteert u onze algemene voorwaarden en Cookie beleid. Teksten beschikbaar onder CC-BY-SA/GFDL | Copyright © 2000 - 2017